# Vrules voor applicaties — 2.4.0

Vrules 2.3 bevat regels voor werkschermen, zoals een afsprakenoverzicht, een locatievergelijking en een formulier. Het bestaande logo, de kleuren en lettertypen blijven in gebruik.

## Bepaal wat de gebruiker moet doen

Leg vóór vormgeving vast: wie gebruikt dit, welke beslissing of handeling staat centraal, welke informatie is nodig, wat kan misgaan, en wanneer is het werk werkelijk opgeslagen? Gebruik bestaande routes, domeinregels en componentbibliotheken. Een nieuwe stijl is geen reden om een werkende backend te vervangen.

Kies het toepassingsprofiel in `application-profiles.md`. Volg `application-components.md` voor gedrag, `application-quality.md` voor acceptatie en `migration.md` voor invoering. De HTML/CSS/JS in `werkplaats/` is een bewerkbare referentie met fictieve gegevens. Het is geen productiebackend of complete componentlibrary voor ieder framework.

Lees ook `expression.md` voor rijke kleurtoepassing, typografische rollen en compositie. De compacte opmaak blijft de basis.

## Identiteit en compositie

- Het originele V-logo, Barlow en Source Sans 3 blijven de Vrules-basis. In Vrules-modus: donker merkvlak, rustige lichte of donkere werkruimte, oranje primaire actie, petrol voor ondersteunende informatie. Geen grote decoratieve hero boven een werkscherm.
- Een bestaand project behoudt zijn identiteit tenzij herbranding gevraagd is. Gebruik dan dezelfde gedragsregels met een expliciete projectmapping van semantische tokens. Behoud bijvoorbeeld De Borne als afzender en onderscheid Nederlands elftal-oranje van algemene waarschuwingen in DeWKPool.
- Navigatie, paginatitel, belangrijkste actie, filters, werkgebied en detail vormen de vaste hiërarchie. Maximaal één dominante actie per taakgebied. Verberg secundaire handelingen niet uitsluitend achter onbenoemde iconen.
- Gebruik tabellen voor vergelijking tussen dezelfde attributen, kaarten voor afzonderlijke objecten, een bord voor werkfasen, een tijdlijn voor gebeurtenissen, een kaart voor locatievragen. Het redactionele verbod op decoratieve kaartenroosters is geen verbod op functionele applicatiekaarten.
- Gebruik echte reisfoto’s met herkomst waar beeld helpt kiezen. Geen verzonnen locaties of decoratieve landkaarten. In een datatabel is witruimte vaak zinvoller dan illustratie.

## Selectie en bovenkopjes

Geen decoratieve gekleurde zijranden, accentstrepen of inset-schaduwen aan kaarten, invoerblokken, callouts, tabs of actieve navigatie, ongeacht de kleur. Gebruik rustige vlakvulling, tekstgewicht en neutrale scheidingslijnen. Behoud zichtbare toetsenbordfocus, veldranden bij validatiefouten en betekenisvolle statuslabels.

Bovenkopjes zijn alleen toegestaan wanneer ze informatie toevoegen die nodig is om de inhoud te begrijpen, zoals een organisatie, project, land of periode. Schrap labels als “WERKRUIMTE” en “AFSPRAKEN & OPVOLGING” boven een duidelijk afsprakenoverzicht. Herhaal niet de geselecteerde navigatie of paginatitel als bovenkop. Geen automatische hoofdletters, extra letterspatiëring of standaard eyebrow bij ieder blok.

Een geselecteerde navigatieknop krijgt een neutraal achtergrondvlak en zwaardere tekst. De lijst-/bordkeuze gebruikt hetzelfde principe. Een formulier heeft gewone veldranden; er loopt geen oranje lijn langs het hele invoerblok.

Controleer het scherm zonder bovenkopjes: blijft de betekenis gelijk, dan kunnen ze weg. Een projectnaam in een detailvenster en het land bij een locatie blijven staan als ze helpen het object te herkennen.

## Typografie en dichtheid

| Rol | Maat / regelhoogte | Gebruik |
| --- | --- | --- |
| Paginakop | Barlow 32 px / 1,15 | Eén h1 per werkruimte; mobiel 28 px |
| Sectiekop | Barlow 24 px / 1,25 | Taakgebieden en detailpanelen |
| Interface en formulier | Source Sans 3 16 px / 1,5 | Standaard, ook op mobiel |
| Tabel en metadata | Source Sans 3 14 px / 1,5 | Labels blijven leesbaar; geen 10 px statuskoppen |
| Lange uitleg | Source Sans 3 18 px / 1,65 | Maximaal 68ch, buiten compacte tabelcellen |
| Cijfers | Source Sans 3, tabular-nums | Decimalen uitlijnen, eenheid zichtbaar |

Compacte rijen van minimaal 44 px zijn standaard op desktop met precieze aanwijzer. Comfortabele rijen van 56 px zijn optioneel en blijven de basis op touch. Rijhoogte groeit mee met tekst en bediening; verklein geen letters. Panelen hebben 16 px padding, tussen blokken 16 px en tussen gerelateerde velden 8–12 px. Vermijd dubbele witruimte door gestapelde padding en margins. Touchdoelen standaard 44 × 44 px. Dit is onze ontwerpregel; WCAG 2.2 AA kent een minimum van 24 × 24 CSS-pixels met uitzonderingen.

## Raster, lagen en responsiviteit

Appwerkruimte maximaal 1440 px. Sidebar 240 px, detailpaneel maximaal 608 px. Buitenmarges 24 px, mobiel 16 px; gebruik de bestaande 4/8/12/16/24/32/48/64/96-schaal. Besturing 3 px radius, informatiepanelen recht. Schaduw alleen bij echte lagen zoals een modaal paneel.

Onder 960 px wordt de navigatie een zichtbare horizontale of inklapbare lijst; ze blijft bereikbaar zonder hover. Onder 640 px komen filters onder elkaar en detailpanelen over de volle breedte. Een tabel krijgt een benoemde horizontaal scrollbare regio; verberg nooit stilzwijgend kritieke kolommen. Een mobiel bord wordt een verticale lijst van fasen. De visuele volgorde volgt de DOM. Test lange Nederlandse labels en 200% tekst.

## Kleuren voor acties en statussen

`../tokens.json` is de bron. `application-tokens.css` bevat de gegenereerde, tot `.vr-app` beperkte waarden. Merk-oranje is voor merk en primaire acties. Navigatieselectie gebruikt een neutraal vlak; risico krijgt een benoemde status. Gebruik op #FF873E donkere tekst (#0C1013): het contrast is 7,99:1. Witte tekst haalt 2,39:1 en voldoet hier niet aan de [WCAG-contrastnorm](https://www.w3.org/WAI/WCAG22/Understanding/contrast-minimum.html), ook niet voor grote tekst. Success/petrol, warning/oker, error/rood en info/blauw hebben steeds een tekstlabel en zo nodig een symbool. De exacte domeinstatus blijft leidend: ‘Geboekt’ is iets anders dan ‘Afgerond’ of ‘Geslaagd’.

Licht/donker/automatisch zijn expliciete keuzes. Gebruik uitsluitend semantische variabelen voor ondergrond, tekst, rand, bediening, selectie, focus en status. Scheidingsranden mogen subtiel zijn; de omtrek van een invoerveld moet voldoende herkenbaar blijven. Selectie gebruikt rustige vlakvulling en tekstgewicht, met de juiste geselecteerde toestand voor hulptechnologie. Gebruik geen accentlijn of inset-schaduw als selectiemarkering. Focus heeft een 3 px contrasterende ring met 3 px afstand.

## Betrouwbare gegevens

Iedere kernwaarde heeft definitie, eenheid, periode en zo nodig bron en actualiteit. Ontbrekend is ‘Niet beschikbaar’, nul is `0`, een raming heet ‘Raming’. Vergelijk alleen vergelijkbare periodes en populaties. Zelfinschatting en kennistoets zijn verschillende meetinstrumenten; hun verschil is geen bewezen leerwinst. Toon certificaten uitsluitend volgens de werkelijke uitgiftevoorwaarden.

Tijdstippen krijgen de relevante tijdzone; relatieve tijd mag naast een exact tijdstip. Deadlines, rechten en geldige statusovergangen worden op de server afgedwongen. UI-uitschakeling is slechts toelichting. Privégegevens worden niet publiek gemaakt door een layoutwijziging.

## Rustige beweging

Overgangen 120–180 ms en alleen waar ze toestand verklaren. Respecteer reduced-motion. Geen verplichte confetti, tellers die eerst vanaf nul animeren of geluid bij iedere stap. Geluid vraagt een bewuste keuze. Een tijdslimiet vraagt een functionele reden en waar mogelijk pauze of verlenging.

## Grenzen van deze release

De startset demonstreert patronen voor zes producten. Voor productie blijven integratie met opslag, rechten, validatie, synchronisatie, echte brongegevens en projectspecifieke tests nodig. De zes oorspronkelijke applicaties zijn door deze release niet gewijzigd. De bestaande Word- en LinkedIn-sjablonen blijven geldig; hun mediumregels veranderen niet.
